Fiskidagurinn mikli.  -  Texti Jóhann Antonsson.  - Grein sem birtist í blaði Fiskidagsins mikla 2005.

 Fiskidagurinn mikli er útihátíð í sérflokki hér á landi og þó víðar væri leitað. Formleg hátíð er bara í einn dag; laugardag eftir verslunarmannahelgi, og allar veitingar fyrir neðan bakkann eru í boði fiskverkenda. s.l tvö ár hafa komið nær 30 þúsund manns á hátíðarsvæðið við Dalvíkurhöfn. Að líkindum eru það einungis einstaka uppákomur í höfuðborginni sem geta státað af viðlíka aðsókn. Dagskrá á sviði hefst klukkan 11 að morgni og stendur sleitulaust til klukkan 17. Dagskrá á sviði er alltaf fjölbreytt en auk þess eru ýmis atriði víðar á hátíðarsvæðinu. Sama fiskidagslagið hljómar á hverju ári en Friðrik Ómar Hjörleifsson samdi það fyrir fyrsta Fiskidaginn.Textann gerði Gunnar Þór Þórisson. Það voru síðan Friðrik Ómar og Matthías Matthíasson sem sungu lagið inn á disk og og flutt það á sviðinui nokkrum sinnum yfir daginn fyrtu 5 árin.

En hvernig byrjaði þetta ævintýri. Þrír menn eru öðrum líklegri til að vita allt um það.

 Veisla fyrir alla

 Þorsteinn Aðalsteinsson fiskverkandi hefur frá upphafi verið potturinn og pannan í þessari matarveislu og við ræðum fyrst við hann. Þorsteinn segist hafa gengið lengi með þá hugmynd í maganum að bjóða íbúum á Dalvík að koma einhvern daginn með grillin sín undir vegg við fiskverkunarhúsið sitt og hann gæfi fisk til að grilla. Hann segist hafa viðrað svona hugmynd á Fiskmarkaðnum á Dalvík snemma vors 2001 við aðra fiskverkendur og þá að allir gerðu þetta samtímis og gatan yrði lokuð og haldin hátíð. Menn hefðu tekið vel í hugmyndina; sérstaklega hafi það verið Ottó Jakobsson fiskverkandi sem var hvetjandi ,,og reyndar lét mig ekki í friði á næstu dögum með að hrinda þessu í framkvæmd“ segir Þorsteinn.Þó að í upphafi hafi verið gert ráð fyrir að þetta yrði veisla fyrir íbúana á Dalvík var fljótlega ljóst að erfitt yrði að greina á milli hver væri hvaðan og heldur ekki æskilegt og því eðlilegast að öllum stæði veislan til boða. Þorsteinn sagði að þá hefði hugmyndin verið farin að stækka í sniðum svo hann hringdi í vin sinn, Úlfar Eysteinsson á Þremur Frökkum í Reykjavík Hann hafði verið í veislum þar sem Úlfar hafði útbúið fiskiskammta á grill fyrir nokkuð stóran hóp svo hann sagðist hafa séð að það væri mikilvægt að fá hann með. Hann segist hafa spurt Úlfar hvort hann væri ekki til í að hjálpa mönnum að elda ef hann setti nokkur bretti af fiski utan við húsvegg hjá sér.

 Allt skal vera frítt

 ,,Úlfar er þannig gerður“ segir Þorsteinn ,,að hann segir já við öllum hugmyndum sem eru stórar í sniðum og varla framkvæmanlegar og þannig var það í þetta skiptið." Úlfar benti á að það þyrfti að elda ofan í fólkið og þá væri hægt að rukka inn á svæðið svo sem 100-200 krónur fyrir manninn. Þorsteinn segist þá hafa gert Úlfari grein fyrir því að það kæmi ekki til greina að það kostaði eitthvað inn á svæðið eða maturinn og það mættu allir koma. Þá kom löng þögn í símann þangað til Úlfar sagði, stundarhátt: “Nú þetta er bara Fiskidagurinn mikli”. Þar með var nafnið komið á hátíðina. Þorsteinn segir að eftir að Úlfar hafi bitið á hjá sér hafi hann boðað til fundar með öðrum fiskverkendum í Dalvíkurbyggð og fengið Úlfar með á þann fund. Um 20 manns hafi verið á fundinum og hugmyndinni það vel tekið að ekki varð aftur snúið. Þegar hugsanlegt umfang þessarar hátíðar hafi verið krufið hafi menn séð að fá þurfti að þessu framkvæmdastjóra.,,Við vorum svo heppnir“ segir Þorsteinn ,,að fá Júlíus Júlíusson til að taka það að sér en hann er kraftmikill og hefur haldið utan um þetta að stakri snilld síðan."

 Jákvætt hugarfar

 ,,Annars er það þannig“ segir Þorsteinn ,,að velgengni Fiskidagsins hefur fyrst og síðast byggst á því hversu íbúar í Dalvíkurbyggð hafa unnið með jákvæðu hugarfari að undirbúningi og framkvæmd hátíðarinnar“. Hann segir að kunningjafólk sitt og Úlfars úr sjóstangveiðinni hafi alltaf komið og verið ákveðnir burðarásar í þessu svo sem Arnþór Sigurðsson (Addi yellow) í matreiðslunni. Þá hefur einn úr þessum hópi, Skarphéðinn Ásbjörnson, ávallt verið með fiskasýningu og sýnt milli 100 og 200 fiskitegundir sem vakið hafa mikla athygli.Úlfar Eysteinsson staðfestir frásögn Þorsteins og segist hafa verið vanur stórhuga hugmyndum vinar síns en fundist hann fara svolítið fram úr sér með að segja að allt ætti að vera frítt. En það hafi auðvitað verið snilldin í þessu öllu. Hann segist hafa útbúið margar stórar veislur en þetta hafi verið með nokkru öðru sniði. Fisksteikur hafi hann útbúið í slíkum veislum en að nota steinbít og saltfisk í jafn miklum mæli og raun ber vitni hafi verið nýtt. Lykillinn sé að vera með góðar og sterkar kryddblöndur.

 Nægur matur

 Hann segist hafa verið smeikur í upphafi að ekki fengjust nægar hendur til að útbúa matarskammtanna en þá hefði það gerst sem væri einstakt, að sjálboðaliðar hefðu streymt að og í dag væri bæði Vinnuskóli Dalvíkurbyggðar og heimilisfólkið á Dalbæ, heimili aldraðra á Dalvík, í vinnu við að pakka. Það hafi alltaf verið til nægur matur. ,,Í fyrsta skiptið árið 2001 renndu menn blint í sjóinn í þessum efnum bæði með aðsókn og líka hvað þyrfti marga matarskammta á mann. Þá munaði litlu að maturinn hrykki ekki til. Þeir bjartsýnu spáðu yfir 5.000 sem er heilög tala þegar metta þarf fjöldann með fiski og brauði. Aðrir töldu það gott ef nokkur hundruð kæmu, í mesta lagi i 1200 – 1500 manns. Reyndin varð sú að 6.200 manns komu á svæðið. Næst tvöfaldaðist fjöldinn og tvöfaldaðist svo aftur 2003 því þá var talið að um 23.000 hafi verið á svæðinu. Það voru síðan 28.000 manns sem mættu árið 2004."  Úlfar segir að t.d hafi árið 2004 farið yfir yfir 100 þúsund matarskammtar auk síldar, rækju og   harðfisks. Hann segist hafa útbúið 1000 -1200 líta af Afiríkusúpu sem hafi klárast, eða yfir tonn af þessari sérstæðu súpu. Úlfar segist upphaflega hafa útbúið þessa súpu sem sé skreiðarsúpa, fyrir Fiskmiðlun Norðurlands á kaupstefnu niður í Nígeríu. Á fyrsta Fiskideginum 2001 hafi súpan verið eins og þar en síðan hafi hann þróað hana og kryddað meira að okkar smekk, enda sé hún vinsæl.

 Ekkert smátt letur

 Júlíus Júlíusson sem verið hefur framkvæmdastjóri Fiskidagsins mikla frá upphafi, segir að sér hafi hugnast vel hugmyndafræðin á bak við daginn um leið og Þorsteinn hafi beðið sig um að halda utanum framkvæmd hans. Þó hann hafi haft mikið að gera um þær mundir hafi hann kastað öllu öðru frá sér og einhent sér í þetta. ,,Margir voru vantrúaðir á  að þetta gengi upp og þá sérstaklega að matur yrði frír fyrir alla og gestir á fyrsta Fiskideginum héldu sumir að það væri eitthvað í smáletrinu í boðskortinu sem gerði það að verkum að menn þyrftu að lokum að borga. En það var ekkert smátt letur og hefur aldrei verið“ Júlíus segir að það hafi strax í upphafi myndast frábær andi í hópnum sem var að undirbúa hátíðina og reyndar líka hjá sjálboðaliðum sem unnu á hátíðinni sjálfri.  Þessi góði andi hafi síðan smitast til gestanna sem komu. Megin markmið dagsins var frá upphafi að gestirnir skemmtu sér án þess að verða fyrir því áreiti að þeir þyrftu að taka upp veskið. Þessu markmiði hefur tekist að halda. Fyrsti Fiskidagurinn árið 2001 fékk góða umfjöllun í fjölmiðlun og það sem mikilvægara var; gott umtal gestana sem komu. Það var því auðveldara að skipuleggja þann næsta. Tiltrú þeirra sem höfðu haft efasemdir jókst og fyrirtæki utan fiskverkendahópsins voru viljugri að leggja þessu lið með beinum hætti eða með því að auglýsa í blaði dagsins. Júlíus segir að þeir bjartsýnustu hafi reiknað með að 15 til 20 þúsund gestir myndu koma annað árið en þeir urðu 13.800.